I still remember the first time I came face to face with Elements of Houses Ik herinner me nog goed de eerste keer dat ik oog in oog stond met Elementen van Huizen van Lode Pemmelaar (1942–1997). Het was begin 2024, toen ik – samen met mijn medetrainees in de restauratie – de kans kreeg om dit zeven meter brede kunstwerk te restaureren. Meteen was ik gefascineerd door de felle kleuren en geometrische vormen. Later ontdekten we dat Pemmelaar zich had laten inspireren door een blokkenset van het Duitse merk Vero, een populair speelgoed uit het midden van de twintigste eeuw.
Pemmelaar maakte dit werk oorspronkelijk in 1978 voor de Centrale Directie Volkshuisvesting. Het was bedoeld als wandvullende decoratie voor de grote vergaderzaal in hun nieuwe kantoor in Zoetermeer. Dankzij de zogenoemde ‘percentageregeling beeldende kunst’ – waarbij een klein percentage van het bouwbudget voor overheidsgebouwen wordt besteed aan kunst – kon dit project worden gerealiseerd. Helaas verhuisde de Centrale Directie uiteindelijk weer terug naar Den Haag, waardoor het kunstwerk zijn oorspronkelijke plek verloor. Uiteindelijk vond Elementen van Huizen een nieuwe bestemming in de rijkscollectie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE).
Terugkijkend op de restauratie realiseerde ik me hoe indrukwekkend en zorgvuldig opgebouwd dit werk eigenlijk is. De afzonderlijke panelen moeten in een precieze volgorde worden gemonteerd, bijna alsof je een blokkenset in elkaar zet. Tijdens de restauratie behandeling kon ik het niet laten me voor te stellen hoe Pemmelaar zelf ooit met die blokken heeft geschoven, op zoek naar de perfecte compositie.
Kort na de afronding van de restauratie was het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening op zoek naar kunstwerken om verschillende ruimtes in te richten. Het leek bijna te mooi om waar te zijn: Elementen van Huizen zou terugkeren naar een omgeving die perfect bij het werk past – de wereld van de volkshuisvesting. Hoewel het niet dezelfde vergaderruimte in Zoetermeer is, is het geweldig om te zien hoe dit kunstwerk op zijn eigen manier weer ‘thuiskomt’.
Er bevinden zich trouwens nog zeventien andere zeefdrukken en schilderijen van Pemmelaar in de collectie van de RCE. Ook deze zijn beschikbaar voor bruikleen, dus wie weet duiken er binnenkort meer van zijn kleurrijke composities op in overheidsgebouwen of elders!
Elementen van Huizen op het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
(image source: https://www.nrc.nl/nieuws/2025/02/12/ministers-over-de-kunst-in-hun-werkkamer-politiek-is-een-zwaar-beroep-vak-en-dan-is-het-mooi-om-iets-zachts-aan-je-muur-te-hebben-a4882813)
Blokkendoos van Vero
Wil je meer weten? Bekijk ook deze bronnen:
https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Lode_Pemmelaar_(1942-1997)
https://www.nrc.nl/nieuws/2025/02/12/ministers-over-de-kunst-in-hun-werkkamer-politiek-is-een-zwaar-beroep-vak-en-dan-is-het-mooi-om-iets-zachts-aan-je-muur-te-hebben-a4882813
https://www.academia.edu/128195491/Kijk_Het_oog_van_de_roofridder